Werken in het onderwijs
Veelgestelde vragen
- Wat is het verschil tussen de lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) en de lerarenopleiding?
- Hoe lang duren de lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) en de lerarenopleidingen?
- Wat houdt eerste graad/ tweede graad in?
- Wat zijn de mogelijkheden voor mij om zonder onderwijsbevoegdheid als leraar te gaan werken?
- Wat is een geschiktheidsonderzoek?
- Waar kan ik me aanmelden voor een geschiktheidsonderzoek voor zij-instroom?
- Kan ik ook in deeltijd werken?
- Waar vind ik onderwijsvacatures?
1. Wat is het verschil tussen lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) en de lerarenopleiding?
Pabo is een afkorting van pedagogische academie basisonderwijs. Deze academies heten nu opleidingen tot leraar basisonderwijs. De lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) leidt op tot leraar voor het basisonderwijs. De lerarenopleiding voortgezet onderwijs leidt op tot leraar in het voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.
2. Hoelang duren de lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) en de lerarenopleidingen voor het voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie?
De lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) duurt in voltijdse vorm 4 jaar, het is ook mogelijk om voor een deeltijd of voor een duale opleiding te kiezen. Onder bepaalde voorwaarden kun je in aanmerking komen voor een verkorte opleiding van twee of drie jaar.
Een overzicht van de mogelijkheden:
- Je wordt toegelaten tot de lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) (voltijd, duaal of deeltijd) als je een havo- of vwo-diploma hebt, of een diploma van een middenkader- of specialistenopleiding van het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (hoogste niveau in het secundair beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, niveau 4), of van een mbo-opleiding.
- Heb je een hbo- of universitair diploma, dan kun je in een aantal gevallen worden toegelaten tot de verkorte opleiding. De meeste hogescholen bieden een tweejarig programma aan, sommige een driejarig programma; dit is mogelijk door binnen het reguliere programma vrijstellingen te verlenen. Of jij voor dergelijke vrijstellingen in aanmerking komt, hangt af van jouw vooropleiding. Dit is ter beoordeling aan de instelling.
- Als je 21 jaar of ouder bent en je voldoet aan geen van de eerder genoemde toelatingseisen, dan kun je aan de lerarenopleiding basisonderwijs (pabo) een toelatingsonderzoek doen (ook wel colloquium doctum genoemd). Als daaruit blijkt dat je geschikt bent voor de opleiding, dan kun je worden toegelaten tot de reguliere vierjarige opleiding.
Er zijn twee soorten opleidingen tot voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie: de tweedegraads en de eerstegraads opleidingen. Een reguliere tweedegraads lerarenopleiding duurt vier jaar in voltijd. De opleiding wordt ook in deeltijd of in duale vorm gegeven.
De toelatingseisen zijn:
- Je wordt toegelaten tot een lerarenopleiding als je een havo- of vwo-diploma hebt, of een diploma van een middenkader- of specialistenopleiding van het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (hoogste niveau in het secundair beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, niveau 4), of een diploma van een vierjarige mbo-opleiding.
- Je wordt toegelaten als je een hbo- of een universitair diploma hebt (vrijstellingen ter beoordeling aan de lerarenopleiding).
- Als je 21 jaar of ouder bent en je voldoet aan geen van de eerder genoemde toelatingseisen, dan kun je aan een lerarenopleiding een toelatingsonderzoek doen (ook wel colloquium doctum genoemd). Als daaruit blijkt dat je geschikt bent voor de opleiding, dan kun je worden toegelaten tot de reguliere vierjarige opleiding.
Eerstegraads lerarenopleidingen worden aangeboden door universiteiten (ulo) en hogescholen. De opleidingen worden in voltijd en deeltijd gegeven. In sommige gevallen ook in duale vorm. Enkele universiteiten bieden ook educatieve masters aan: een combinatie van een vak (een master) en een lerarenopleiding. Deze opleidingen duren 1,5 tot 2 jaar. De meeste eerstegraads opleidingen in het hbo worden in deeltijd aangeboden, sommige opleidingen ook in voltijd.
De toelatingseisen voor een eerstegraads lerarenopleiding zijn:
- Als je je master of doctoraal examen hebt gehaald kun je je aanmelden bij een ulo.
- Als je tweedegraads bevoegd bent. Je kunt dan doorstromen naar een eerstegraads lerarenopleiding aan de ulo of een hbo-instelling. De universiteit kan in dat geval wel als voorwaarde stellen dat je bepaalde doctoraalvakken volgt (welke vakken dat zijn, beslist de universiteit op basis van jouw opleiding en ervaring)
3. Wat houdt eerste graad/ tweede graad in?
Met de eerstegraad bevoegdheid kun je in alle klassen van het voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie lesgeven. De bevoegdheid is te halen via een ulo (universitaire lerarenopleiding) of bij een (hbo) lerarenopleiding nadat je je tweedegraads bevoegdheid behaald hebt.
Met de tweedegraad bevoegdheid kun je lesgeven in het vbo, mavo en vmbo onderwijs en de onderbouw (klas 1 tot en met 3) van het havo en vwo, en aan cursisten in het beroepsonderwijs en de volwassenen educatie.
4. Wat zijn de mogelijkheden voor mij om zonder onderwijsbevoegdheid als leraar te gaan werken?
Als je geen onderwijsbevoegdheid hebt, maar wel ten minste een hbo-opleiding, kun je in aanmerking komen voor de zgn. 'zij-instroom in het beroep'. Indien je beschikt over de juiste vooropleiding en de juiste ervaring, kun je via de zij-instroom direct voor de klas. Je moet je natuurlijk wel bijscholen voor een bevoegdheid. Dit duurt maximaal twee jaar.
Ga voor meer informatie naar het stappenplan
In enkele gevallen kan de onderwijsinspectie je voor één jaar ontheffing van bevoegdheid verlenen voor het voortgezet onderwijs of het speciaal onderwijs. Dit moet het bevoegd gezag van de school voor je aanvragen. Verlenging van ontheffing moet jaarlijks door de inspectie worden goedgekeurd. Het is toegestaan maximaal vier jaar onbevoegd les te geven, onder voorwaarde dat in die periode het vereiste bewijs van bekwaamheid wordt behaald.
5. Wat is een geschiktheidsonderzoek?
Met een geschiktheidsonderzoek wordt vastgesteld of je geschikt bent om direct les te geven. Bovendien wordt duidelijk op welke punten je aanvullende scholing en begeleiding nodig hebt. Als zij-instromer mag je tijdelijk (maximaal twee jaar) als leraar worden benoemd; in die benoemingsperiode volg je de afgesproken scholing en word je op de werkplek begeleid. Is die scholing afgerond, dan leg je een bekwaamheidsonderzoek af, zodat je de onderwijsbevoegdheid verwerft die je nodig hebt. Het geschiktheidsonderzoek wordt - onder verantwoordelijkheid van een lerarenopleiding - uitgevoerd door twee assessoren; de ene is een opleider en de andere een leraar uit het veld waar je tot leraar wilt worden benoemd.
6. Waar kan ik me aanmelden voor een geschiktheidsonderzoek voor zij-instroom?
Veel hogescholen en universiteiten waaraan lerarenopleidingen zijn verbonden, kunnen een geschiktheidsonderzoek uitvoeren. De school kan je voor een geschiktheidsonderzoek aanmelden bij zo'n hogeschool of universiteit.
Zie verder www.leroweb.nl/lero/maatwerktrajecten.
7. Kan ik ook in deeltijd werken?
Ja, dat is mogelijk. Sommige scholen hebben vacatures voor een parttime dienstverband. Verder kun je altijd afspraken met het bevoegd gezag maken over de omvang van de betrekking.
8. Waar vind ik onderwijsvacatures?
Vacatures kun je vinden in kranten (personeelsadvertenties, veelal in de zaterdaguitgave), bij een regionaal bureau arbeidsvoorziening (RBA), vakbladen en bij vacaturebanken.
